Xa isicwangciso esithile sokutya ngequbuliso sithandwa kakhulu, kufuneka sithathwe ngetyuwa encinci. Kaloku, ukutya okuninzi okwaqala njengeenkqubo zomthetho, ezixhaswa ziingcali ezenzelwe ukujongana nengxaki ethile yempilo okanye imeko ethile kuye kwaguquka kwaba ziinkqubo zokunciphisa umzimba ngokukhawuleza kwaye emva koko zithengiswa kakhulu kubantu, uninzi lwabo olungazange lufune ukutshintsha ukutya kwasekuqaleni.
Kutshanje kubekho intetho eninzi malunga nokutya okune-oxalate ephantsi. Olu cwangciso lokutya ludla ngokucetyiswa kubantu abanamatye ezintso, utshilo uKeri Gans, MD, umbhali wencwadi ethi The Small Change Diet. Oku kulungile kwabo banengxaki yesifo esibuhlungu esenzeka xa kwakheka iiminerali kunye neetyuwa eziqinileyo ngaphakathi kwezintso.
Kodwa ukutya okune-oxalate ephantsi akwenzelwanga ukunciphisa umzimba kwaye akusiyonto yokuphelisa iintlungu kwabo bafuna ukongeza izondlo ezingakumbi ekutyeni kwabo. Sibuze iingcali ukuba zisinike ulwazi oluthe kratya malunga nokuba ukutya okune-oxalate ephantsi kuquka ntoni kunye nendlela yokwazi ukuba kulungile na kwisicwangciso sakho sokutya. Yiloo nto babeyithethile.
Njengoko igama lisitsho, isicwangciso sokutya senzelwe ukunciphisa amanqanaba ee-oxalates, into efumaneka kukutya okuthile okuveliswa ngumzimba ngobuninzi obuncinci, utshilo uSonia Angelone, isithethi se-Academy of Nutrition and Dietetics. “Ukuwohloka kwevithamini C emizimbeni yethu kukwakhokelela ekwakhiweni kwee-oxalates,” wongeza.
Ii-oxalates zifumaneka ngokwendalo kwimifuno emininzi, amandongomane, iziqhamo kunye neenkozo, utsho uDeborah Cohen (RDN), uprofesa oncedisayo wesayensi yezonyango kunye nokuthintela izondlo kwiYunivesithi yaseRutgers. Ukhupha phantse zonke ii-oxalates (ezixutywa nezinye iiminerali ukwenza ii-oxalates) ozidibana nazo, utshilo uCohen. Amatye ezintso akheka xa ii-oxalates zidibana ne-calcium njengoko ziphuma emzimbeni.
Ukutya okune-oxalate ephantsi kwenzelwe ukunciphisa ukusebenzisana kwe-oxalate. “Abanye abantu bacinga ukuba ukunciphisa ukutya kwakho i-oxalate kunokunciphisa umngcipheko [wamatye ezintso],” utshilo uCohen.
“Nangona kunjalo,” wongeza athi, “kubalulekile ukuqaphela ukuba ukwakheka kwamatye ezintso yinto ebangelwa zii-multifactorial factorial.” Umzekelo, iNational Kidney Foundation iphawula ukuba ukutya i-calcium encinci okanye ukuphelelwa ngamanzi emzimbeni kunokunyusa umngcipheko wamatye ezintso. Ngoko ke, ukutya ukutya okune-oxalate encinci kukodwa akusenakuba lolona nyango lokuthintela, ngoko ke ngumbono olungileyo ukujonga ugqirha wakho ngaphambi kokuba uzame.
Nangona abanye bebhengeza ukutya kwi-intanethi njengeyeza "lokudumba", oku akukaqinisekiswa. Oku kwenzelwa kuphela abantu abanembali yamatye ezintso e-calcium oxalate. "Ngokwesiqhelo, isizathu esiphambili sokutshintshela ekutyeni okune-oxalate ephantsi kukuncedisa ekunciphiseni umngcipheko wamatye ezintso - nangona kunjalo, kuphela ukuba unembali yamanqanaba aphezulu e-oxalate kunye namatye ezintso, okanye ukunceda ukunciphisa umngcipheko wamatye ezintso aphezulu kukuqala kwamanqanaba e-oxalate," utshilo uHans.
Kodwa olu hlobo lokutya lusenokungafaneleki kubo bonke abantu abanamatye ezintso. Nangona amatye e-calcium oxalate elona hlobo luqhelekileyo, amatye ezintso anokwenziwa ngezinye izinto, apho ukutya okune-oxalate encinci kusenokungancedi.
Nokuba une-calcium oxalate stones, kusenokubakho ezinye iindlela zokunciphisa umngcipheko wokuba zibuye. “Ngenxa yokuba i-calcium inokunamathela kwi-oxalates ukuze ingafikeleli kwizintso zakho kwaye ibangele amatye ezintso, ukufumana i-calcium eyaneleyo ekutyeni kwakho kunokuba luncedo njengokunciphisa inani le-oxalates ekutyeni kwakho,” utshilo uCohen.
“I-Oxalate ayinancasa, ngoko ke awuyi kwazi ukuba utya into ene-oxalate eninzi,” utshilo u-Angelone. “Kubalulekile ukuqonda ukuba zeziphi ukutya ezine-oxalate eninzi kunye nezo zine-oxalate encinci.”
“Lumka ngee-smoothies eziqulathe ezi zinto,” ulumkisa u-Angelone. I-smoothie inokuqulatha ukutya okuninzi okune-oxalate eninzi kwikomityi encinci enokutyiwa ngokukhawuleza, ngoko ke kufuneka kuqatshelwe.
Ngokubanzi, ukutya okune-oxalate encinci akubeki mngcipheko omkhulu kwimpilo, utshilo uCohen. Nangona kunjalo, wongeza athi, usenokuba uswele izondlo ezithile. “Naluphi na uhlobo lokutya oluthintela ukutya okuthile lunokubangela ukunqongophala kwezondlo, kwaye ukutya okune-oxalate eninzi kudla ngokuba nezondlo ezibalulekileyo,” utshilo.
Omnye umda wokutya okune-oxalate ephantsi? Kusenokuba nzima ukuwulandela. “Ezo zidlo zine-oxalate ephezulu azinawo uphawu olwahlukileyo,” utshilo uCohen. Oku kuthetha ukuba phakathi kokutya okune-oxalate ephezulu, akukho mxholo ufanayo onokuwulandela ngokulula. Kusenokufuneka uphando oluninzi ukuqinisekisa ukuba ukwindlela elungileyo.
Ngokufanayo, izinto ezininzi zinokuchaphazela uphuhliso lwamatye ezintso, kuquka i-genetics kunye nobungakanani bamanzi owaselayo, ngokutsho kweWorld Journal of Nephrology. Ukulandela nje ukutya okune-oxalate encinci akunakuyiphelisa ingozi yamatye ezintso, utshilo uCohen.
Kwakhona, thetha nogqirha wakho ngaphambi kokuba uqale olu hlobo lokutya ukuze uqiniseke ukuba luyindlela efanelekileyo kuwe kunye nento omele uyenze endaweni yokutya okanye ukongeza kwisicwangciso sakho sokutya. Umzekelo, uCohen ucebisa ukwenza oku kulandelayo ukunciphisa umngcipheko wamatye ezintso ngaphandle kokutya okune-oxalate ephantsi okanye ngaphambi kokuba uzame isicwangciso sokutya esingqongqo:
Ayivakali ngathi yingxelo ebhaliweyo, kodwa ukuba unomdla wokutya ukutya okune-oxalate ephantsi, uHans ugxininisa ukubaluleka kokuthetha nogqirha kuqala: “Ukuba amanqanaba akho e-oxalate aqhelekile kwaye awunasizathu sokuqala umngcipheko wokuba namatye ezintso.”
Ixesha lokuthumela: Meyi-24-2023